Sağlık ve Vegan Beslenme · Sağlıklı bir yaşam için… 👍

Vegan Beslenme

Vegan beslenme hakkında malesef birçok hatalı bilgi ve yanlış anlaşılma var. Hayvansal ürünleri hiç tüketmeden yaşamak imkansız sanılabiliyor.

Beslenme herkes için çok önemli, vegan olun ya da olmayın. Gerekli besinleri yeterli oranda almak sağlık için önemli bir şart. İnsanlar artık yediğinin nereden geldiğine de daha dikkat ediyor. Dolayısıyla veganlara yönelik sağlık bilgilerinden, vegan olmayanlar da bir o kadar yararlanabilir.

Et yiyorsanız, belki daha çok bitkisel besinle beslenerek sağlığınıza faydalı olmak istiyor olabilirsiniz. Hem kim bilir, bu sırada vegan beslenmenin hiç zor olmadığını fark eder ve veganlığı hayatınızın bir parçası haline getirirsiniz.

Veganlık doğal mı ki?

İnsanlar etçil değil mi? Hararetli etçil-otçul tartışmaları, veganlığın asıl odağı değil.

Örneğin ‘köpek’ dişleri, herkeste etçil çağrışımlar oluşturuyor. Oysa bu sadece bir isim. Bir hippopotamusun, gorillanın, gelada babununun ya da devenin ‘köpek dişleri’ni incelediniz mi? Hepsi otçul hayvanlar. Ki, köpek dişlerimizin hayvanları fabrikalarda yetiştirip, bıçaklarla boğazlarını kesip, makinelerle parçalayıp, pişirip sosladıktan sonra çatal bıçakla yememiz sürecinde herhangi bir doğal görevi günümüzde var gibi görünmüyor.

Peki insanlar, yalnızca et tüketerek yaşayan etçil (karnivor) canlılar mı? Yoksa otçul (herbivor) mu, yoksa etçil-otçul (omnivor) mu?

İnsanlar vegan olarak yaşamlarını normal sürdürebiliyor. Hatta etçil-otçul beslenenlere göre, çoğu zaman daha sağlıklı bir biçimde. İnsanların özünde otçul olduğuna dair bilimsel teoriler var. Fakat, bunların hiç olmadığını varsayıyorsanız bile bu yazının devamı açısından pek bir fark yok.

Veganlıktaki ‘Vegan beslenme zorunluluğu, insanların geçmişten beri gelen doğasından geliyor’ gibi bir yaklaşım değil. Konu sadece beslenme ile alakalı da değil.

Bugünkü olanaklarımız, kolay ve sağlıklı bir şekilde vegan beslenebildiğimizi gösterdi. Beslenme dışı konularda hayvanları hiç sömürmeden rahatça yaşayabileceğimiz ise zaten ortada. Her yıl on milyarlarca hayvanı birer makine ve ürün gibi gören, onların doğal varoluşlarını reddeden ve onlara bir ömür boyu her gün acımasızca eziyet ederek sonunda da öldüren bir hayvan endüstrimizin olmasına, alakasız konular hiçbir mazeret oluşturmamalı.

Bu endüstriye devam etmek için “doğamız böyle” argümanı yersiz. Örneğin doğamızda elektronik aletler yok, ama bunları günümüzün getirdiği olanaklarla kullanıyoruz. İnsanlar olarak, doğamız gereği yetkin düşünme kapasitemiz ve vicdanımız var. Buna göre etik çizgiler belirlemek, zaten doğamıza en uygun davranış.

Peki, veganlık sağlıklı mı?

İhtiyacım olan her şeyi direkt alabilir miyim? Yanıt, diğer tüm beslenme şekillerinde olduğu gibi nasıl beslendiğinizle alakalı.

Vegan beslenmenin birçok güzel avantajı var, daha sağlıklı olma şansı da bunlardan biri. Fakat vegan beslenme herkes için aynı değil: Yağlı ve tuzlu atıştırmalıklar, bol şekerli tatlılar içeren vegan yemek çeşitleri de var. Cipsler ya da patates kızartmalarıyla beslenen birisi de teknik olarak “vegan” beslenir ama bu sağlıklı olabileceğini göstermez.

Vücudun ihtiyacı olan her şeyi kendiliğinden alır mı konusunda bazı veganlar doğrudan “Evet!” demeyi tercih edebiliyor. Oysa gerçekçi yaklaşırsak her zaman öyle olmayabiliyor.

Veganların B12 vitamini takviyesi ihtiyacı en çok öne çıkan konu. Genelde B12 üzerinden veganlığın ne kadar sağlıksız olduğu, doğaya uygun olmadığı gibi çarpık iddialar ortaya konuyor.

Herkesin dikkat etmesi gereken besinler olduğu gibi, veganların da aynı şekilde var. Günümüzde birçok insanın eksikliğini çektiği D vitamini bunun bir örneği. Vitaminler ve benzeri konular sayfanın devamında ayrıca ele alınacak.

Veganlığın potansiyel avantajları

Daha düşük bir kanser, diyabet ve erken ölüm riski, veganlığın övülen faydalarından bazıları.

Vegan beslenmenin lif açısından yüksek olması kolorektal kanser riskini azaltıyor. Genelde günde yedi kez meyve ve sebze yiyen veganların erken ölüm riski, günde bir kezden az bu tarz öğünler yiyenlere göre yüzde 33 daha düşük. Aynı zamanda vegan besinler hayvan etinde bulunan, yüksek kolesterol ve kalp hastalıkları riskini arttıran doymuş yağ oranı açısından daha düşük.

Sebze ve meyve açısından zengin, sağlıklı ve basit vegan yemeklerin çeşitliliği açısından, avantajlar şaşırtıcı değil. Nispeten kalorisi düşük öğünler veganların vücut kitle indeksleri ve yağ oranlarının da daha düşük olmasına neden oluyor: Bu da diyabet, kalp hastalıkları gibi kilo bağlantılı rahatsızlıkların daha az görülmesi demek. Kolesterol, kan basıncı ve ölüm oranları düşüyor. Prostat kanseri riski de veganlarda daha düşük.

Bir araştırmaya göre, 2050 yılında bitkisel bazlı beslenmenin yaygınlaşması, her yıl 8.1 milyon insanın erken ölmesine engel olabilir. Kırmızı ve işlenmiş etin azalması da buna neden faktörlerden biri. Dünya Sağlık Örgütü bu eti kolorektal kanser riski nedeniyle “kanserojen” olarak sınıflandırdı.

Bu endişe verici şeyler yanında, veganlığın hemen hissedilebilen bazı faydaları da ilgi çekici. Bazı veganlar daha enerjik hissediyor; ciltlerinin daha temiz, alerjik semptomlarının daha düşük, saç ve tırnaklarının daha güçlü, migren ve PMS ağrılarının daha az olduğunu tecrübe ediyor. Tabii hayvanların eziyet görmesine neden olmamayı ve çevresel zararı azalttığını bilmenin getirdiği pozitif hissiyat da yanında.

Her şey kulağa mükemmel mi geliyor?

Tamamen öyle değil. Vegan olmak her zaman daha sağlıklı olacağınız anlamına gelmez.

Veganlar genellikle nasıl beslendiklerine dikkat ettikleri için, kendilerini daha iyi eğitip daha sağlıklı beslenebiliyor. Bu da genel olarak daha sağlıklı olmalarına neden oluyor. Mikrobesinler açısından, dikkatli beslenilmediğinde herkes gibi veganların da zayıf kalma riski var.

Vegan sporcular, hayvansal ürünler olmadan ne kadar sağlıklı ve güçlü olunabildiğini güzel bir şekilde gösteriyor. Her zamanki gibi dengeli bir beslenme için besin çeşitliliği ve eksik kalma riski olan mikro besinlere dikkat etmek şart.

Kalsiyum, D vitamini, demir, B12 vitamini, çinko ve omega 3 yağ asitlerini belli kaynaklardan alarak dengelemek önemli.

Bir gıdanın vegan olması, direkt süper sağlıklı, “süpergıda”, kabul edilmemeli. Besin içeriklerinde ne kadar yağ, şeker ve tuz olduğuna dikkat etmek gerekli. Diğer yandan vegan tatlılar, tereyağı ve krema yerine kullanılan alternatifler nedeniyle çoğu zaman çok daha sağlıklı. Geleneksel humus tarifi ise, içerdiği tahinle birlikte çok güzel bir kalsiyum, çinko ve demir kaynağı.

Unutmamak gerekir ki, daha uzun ve sağlıklı bir yaşam şansı, yeterli yeşil yapraklı sebze, tam tahıl ve B12 ile güçlendirilmiş ürünler de dahil, besin değeri açısından yüksek, çeşitlendirilmiş besinler yemekten geçiyor.

Bu video-habere göz atın: 🎥 Hayvansal Beslenmenin Sağlığa Etkileri

Son güncelleme: 11 Ocak 2017 · Kaynaklar: Vegan Topluluğu · Happy Happy Vegan · jamieoliver.com 🌱 veganlik.org

Bu kategoride diğer konular: İlaç kullanımı · Protein · B12 · Kalsiyum · Demir · D vitamini · Hamilelik ve Çocuklar

İlaçlar

Hayvanlara eziyetin hayatın her alanına derinden işlediği, vegan olmayan bir dünyada yaşıyoruz. İlaç sektörü de, çoğunlukla veganlığa uygun olmayan yöntemlerle işleyen, ama herkesin hayatını sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğu bir alan. Çoğu ilaç, (yasal zorunluluklar nedeniyle de) hayvanlar üstünde test edilip kullanıma sunuluyor. Bu konuda Vegan Topluluğu’nun önemli bir uyarısı:

Doktorların reçete ettiği bir ilacı kullanmaktan kaçınmanız kesinlikle tavsiye edilmez – hayatını riske atan bir veganın kimseye faydası yok. Doktorunuzdan, mümkünse içinde laktoz, jelatin gibi hayvansal içerik bulunmayan ilaçlar yazmasını isteyebilirsiniz. Muadil ilaçları, doktor ve eczacınıza danışmadan kullanmayın.

Protein

Detaylar: Vegan Protein Kaynakları

Yeterli protein almak sanıldığı kadar zor değil. Günlük kalori ihtiyacını normal şekilde karşılayanların, eksiklik çekmesi zor. Proteinle beslenmiş hayvanlar üstünden sağlıksız proteinler edinmektense, veganlar direkt kaynağından protein alıyor. Spor gibi amaçlarla protein oranlarını yükseltmek isteyenler de, proteini yüksek besinleri kolayca tercih edebilir

Yukarı dön⤴

B12

Detaylar: B12 nasıl alınır?

Beslenmede dikkat edilmesi gerekenlerden biri de B12 vitamini. Toplumda eksikliği sıkla görülebilen B12 vitamini için takviye almak pratik bir çözüm. B12 kaynağı olarak sunulan doğal ortamlarından koparılmış çiftlik hayvanları da B12 takviyeli yemlerle besleniyor.

Yukarı dön⤴

Kalsiyum

Detaylar: Veganlar için Kalsiyum

Kalsiyum alımında, kalsiyum içeren besinler tüketmek kadar, kalsiyum emilimine dikkat etmek de sağlıklı oranlar için çok önemli bir etken. Zengin kalsiyum kaynaklarından bazıları roka, karalahana, maydanoz gibi yeşillikler, bamya, fasulyeler, nohut, tahin, badem ve bazı meyveler.

Yukarı dön⤴

Demir

Detaylar: Demir ve Veganlar

Fazla işlenmiş meyve sebze tüketilmedikçe, veganların yeteri kadar demiri kendiliğinden alması zor değil. Demirin sağlıklı emilimi için C vitaminine dikkat etmek önemli. Kurutulmuş meyveler, tam buğday ürünleri, yemişler, yeşil yapraklı sebzeler, patates, çekirdekler ve baklagiller demir kaynaklarından bazıları.

Yukarı dön⤴

D vitamini

D vitamininin kaynağı herkes için güneş. Sürekli güneş görmeden kapalı alanlarda bulunmuyorsanız, güneşin nispeten az olduğu kış ayları haricinde D vitamini için çok bir sorun çekmezsiniz. Günde 15 dakika veya fazlası güneş görmek D vitamini alımına yetiyor.

Yeterli güneş göremiyorsanız, D vitamini takviyesi ve D vitaminiyle güçlendirilmiş besinler ya da meyve suları tüketmeye dikkat edin. D3 vitamini çoğu zaman hayvansal kaynaklardan geliyor; bu noktada kaynağından emin değilseniz D2 gibi alternatifleri dikkate almanız önerilir.

Yukarı dön⤴

Hamilelik ve Çocuklar

Detaylar: Hamilelik ve Çocuklar

Sağlık sıkıntısı çekmeden yetişen sayısız vegan çocuk var. Ana akım medyada tersi bir imaj yaratılmaya çalışılsa da, doğru planlanmış vegan bir hamileliğin ne kadar sağlıklı olduğuna dair bilgileri bu derlemede bulabilirsiniz.

Yukarı dön⤴

Türkiye Vegan ve Vejetaryenler Derneği’nin (TVD) sitesindeki Vegan Başlangıç Kiti beslenme hakkında birçok bilgi içeriyor.

TVD’nin çıkardığı Veg&Nature dergisinin, Sağlık kategorisi‘nde faydalı makaleler ve ipuçları bulunabiliyor.

Bazı makale tercümelerine de abolisyonistveganhareket.org sağlık sayfasında göz atılabilir.

Dr Murat Kınıkoğlu’nun Vegan Beslenme adlı kitabı, vegan beslenme için en yararlı Türkçe kaynaklardan:

Alıntılardan oluşan veganlik.org sağlık kategorisi yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki olarak tıbbi bir tavsiye, teşhis, tedavi niteliği taşımaz. Araştırma sonuçları için lütfen sayfadaki ilgili akademik kaynakları ziyaret edin.

sizin yorumunuz: