Vegan olmak nedir?

Veganl─▒k nedir?
T├╝rk├že tan─▒m­čç╣­čçĚOrijinal tan─▒m­čçČ­čçž
Veganl─▒k, Hayvanlar─▒n g─▒da, giyim ya da ba┼čka ama├žlar u─čruna maruz kald─▒klar─▒ s├Âm├╝r├╝ ve zulm├╝n her t├╝rl├╝s├╝nden, uygulanabilir olan en m├╝mk├╝n mertebede ka├ž─▒nan ve ek olarak insanlar─▒n, hayvanlar─▒n ve ├ževrenin yarar─▒na, hayvan kullan─▒m─▒n─▒ i├žermeyen alternatiflerin geli┼čtirilmesi ve kullan─▒m─▒n─▒ destekleyen bir felsefe ve ya┼čam bi├žimi. Beslenme konusunda, tamamen veya k─▒smi olarak hayvanlardan elde edilen ├╝r├╝nlerin reddedilmesi anlam─▒na gelir. (Vegan Toplulu─ču, 1979)
Veganism: A philosophy and way of living which seeks to excludeÔÇöas far as is possible and practicableÔÇöall forms of exploitation of, and cruelty to, animals for food, clothing or any other purpose; and by extension, promotes the development and use of animal-free alternatives for the benefit of humans, animals and the environment. In dietary terms it denotes the practice of dispensing with all products derived wholly or partly from animals.(The Vegan Society, 1979)
Vegan Toplulu─ču tan─▒m─▒yla veganl─▒k k─▒saca,┬áYemek, giyim ve di─čer ama├žlar u─čruna hayvanlar─▒n s├Âm├╝r├╝lmesi ve onlara┬ázul├╝m uygulanmas─▒ndan, uygulanmas─▒ olas─▒ en m├╝mk├╝n derecede ka├ž─▒nmay─▒ hedefleyen bir ya┼čam bi├žimi.

T├╝m veganlar─▒n ortak noktas─▒ et, s├╝t, yumurta ve bal gibi hi├žbir┬áhayvansal g─▒da t├╝ketmemek, hayvanlarda test edilen veya deri gibi ├╝r├╝nlerden ka├ž─▒nmak.

Fastfood┬áseven veganlardan­čŹö­čŹĽ┬á sa─čl─▒k odakl─▒ veganlara­čąŚ┬áfitness├ž─▒ veganlardan­č嬭čĆ╝­čĄżÔÇŹÔÖÇ´ŞĆ┬á politik┬áveganlaraÔťŐ ├ževreci veganlara­čî│┬áveganl─▒─č─▒n herkese uygun bir bi├žimi┬ávar.

Veganl─▒k, hayvanlar─▒n ├Âl├╝m├╝ ya da eziyet g├Ârmesine neden olan her t├╝r hareketten uzak durmak demek. Tercih┬áf─▒rsat─▒n─▒z oldu─čunda ba┼čkalar─▒na zarar vermemeyi se├žiyorsan─▒z;

  • Bir kedinin ya da bir ine─čin bo─čaz─▒n─▒n kesilmesini do─čru bulmuyorsan─▒z,
  • Bir bebe─či ya da bir civcivi bo─čarak ├Âld├╝rmek size g├Âre yanl─▒┼čsa,
  • Bir k├Âpe─či ya da bir tav┼čan─▒ sakat b─▒rakmay─▒┬ádo─čru bulmuyorsan─▒z,
  • Yenido─čan bebekleri ya da yenido─čan buza─č─▒lar─▒ annelerinden koparmak size g├Âre yanl─▒┼čsa,
  • Bat─▒da inek ve domuzlar─▒n ya da Uzakdo─čuda kedi ve k├Âpeklerin ├Âld├╝r├╝lmesini ve yenmesini do─čru bulmuyorsan─▒z

…siz de halihaz─▒rda veganl─▒kla ortak bir┬áfikirdesiniz.Grafik ile vegan nedir a├ž─▒klamas─▒

Bu ├Ârneklerde kedi, k├Âpek ve insanlar─▒n ├Âld├╝r├╝lmesini desteklemezken­čÉł­čÉĽ­čÜÂ┬áinek ve tavuklar i├žin farkl─▒┬áhissetmi┼č olabilirsiniz­čÉä­čÉô ┬áOysa t├╝m hayvanlar can─▒n─▒n yanmas─▒ndan┬áka├žmaya ├žal─▒┼č─▒r, ├Âlmek istemez, ├Âlmemek i├žin olabildi─čince direnir. Hayvanlar─▒n her biri ac─▒, ├╝z├╝nt├╝ ve korkuyu hisseder.

Yukar─▒daki ┼čiddet dolu ├Ârneklerse et (bkz: hayvan kesimiÔćŚ), s├╝t (bkz: s├╝t ├╝retimiÔćŚ), yumurta (bkz: yumurtac─▒l─▒kÔćŚ) ve kozmetik sekt├Ârlerinde┬áher g├╝n standart uygulamalar. Bu konuda detaylar┬ái├žin s─▒k sorulanlara g├Âz at─▒n: Neden veganl─▒k?­čĄö┬á

Ayr─▒ca Vegan Ba┼člang─▒├ž Rehberi ile veganizmin bir├žok y├Ân├╝ hakk─▒nda 21 g├╝n boyunca ├╝cretsiz olarak bilgilenebilirsiniz. ┼×imdi ├╝cretsiz izleyebilece─činiz Vegan Filmler ve Belgeseller┬á­čÄČ ve okuyabilece─činiz Hayvan Haklar─▒ ve Veganizm Kitaplar─▒ da ho┼čunuza gidebilir.

Peki o zaman veganlar ne yiyor?

Her ┼čeyi!­čśŐ T├╝rl├╝lerden zeytinya─čl─▒lara, tuzlulardan hamuri┼čine, keklerden pastalara en sevdi─činiz yemeklerin ├žo─ču kendili─činden, baz─▒lar─▒ da k├╝├ž├╝k de─či┼čikliklerle vegan beslenmeye tamamen uygun. Akdeniz ve Ege mutfa─č─▒yla zengin se├ženeklere sahip T├╝rkiye’nin bir├žok a├ž─▒dan bir vegan mutfak cenneti oldu─ču yayg─▒n bir g├Âr├╝┼č.

Vegan yemekler, epey zengin bir ├že┼čitlili─če sahip. Ke┼čfetmeye ba┼člad─▒k├ža┬ákendinizi en g├╝zel┬áyemek ve tatlar─▒ bulaca─č─▒n─▒z yepyeni (belki de asl─▒nda hep yak─▒n─▒n─▒zda olan ama dikkat etmedi─činiz)┬ábir d├╝nyan─▒n i├žinde bulabilirsiniz.

Kendiniz yemek yapmay─▒ sevmiyor musunuz? Market ve restoranlar vegan ├╝r├╝nlerle dolu. Marketlerde bulabilece─činiz ├╝r├╝nler hakk─▒nda┬áVegan Market­čŤĺ┬á fikir verebilir.┬áYemek yapmay─▒ sevenler, mutfakta harika┬álezzetler yaratabilir: Her t├╝r meyve, sebze, yemi┼č, ├žekirdek, fasulye ve baklagil ├že┼čitleri ve bunlar─▒n sonsuz kombinasyonlar─▒yla haz─▒rlanan yemeklerin s─▒n─▒r─▒┬áyok. Vegan tariflere­čĹęÔÇŹ­čŹ│┬á g├Âz at─▒n.

Veganizm, sadece beslenmeyle alakal─▒ de─čil

Veganl─▒k bazen yaln─▒zca bir yeme bi├žimi, bitkisel beslenmeye dayal─▒ bir diyet san─▒l─▒yor. Fakat veganl─▒k, hayvanlar─▒n hangi ama├žla olursa olsun s├Âm├╝r├╝lmesine kar┼č─▒ olmak demek­čÉż

Hayvansal ├╝r├╝nler ve hayvan s├Âm├╝r├╝s├╝, tak─▒lar, giyim ve kozmetik gibi beklenmedik yerlerde kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kabilir┬á– fakat art─▒k neredeyse t├╝m ├╝r├╝nler┬ái├žin kolay alternatifler s├Âz konusu.­čĹÜ­čĹč­čĺä

Ayr─▒ca┬ásirk, hayvanat bah├žesi, akvaryum ve yunus park─▒, at yar─▒┼č─▒, faytonlar ve benzeri pratiklerle de hayvanlar insanlar─▒n keyfi i├žin kullan─▒l─▒yor, eziyet g├Âr├╝yor­čĆç­čĬ┬á ‘Evcil’ hayvanlar, “├╝retim” ├žiftliklerinde ticari olarak yeti┼čtirilip, petshoplarda bir sat─▒┼č ├╝r├╝n├╝ olarak ele al─▒n─▒yor. Veganlar, bu pratikleri desteklemekten ka├ž─▒n─▒yor.┬áBir├žok vegan, bar─▒naklarda ihtiyac─▒ olan hayvanlara destek oluyor, evcil hayvanlar─▒ sat─▒n almak yerine bar─▒naklardan koruma alt─▒na al─▒yor.

Veganizmin Ge├žmi┼či
The Vegan Society Vegan Toplumu logosu. One world. Many lives. Our choice.
Vegan Toplulu─ču

“Vegan” s├Âzc├╝─č├╝, The Vegan Society (Vegan Toplulu─ču) taraf─▒ndan 1944 y─▒l─▒nda t├╝retildi. 1949 y─▒l─▒nda Leslie J Cross, toplulu─čun bir tan─▒ma ihtiyac─▒ oldu─čuna i┼čaret ederek veganl─▒k i├žin ÔÇťHayvanlar─▒n insanl─▒─č─▒n s├Âm├╝r├╝s├╝nden kurtar─▒lmas─▒ ilkesiÔÇŁ tan─▒m─▒n─▒ ├Ânerdi. Bu daha sonra ÔÇťHayvanlar─▒n insanlar taraf─▒ndan s├Âm├╝r├╝lerek g─▒da, ticaret, ├žal─▒┼čma, avlanma, deney ve di─čer t├╝rl├╝ kullan─▒m─▒na son vermeyi hedeflemekÔÇŁ olarak a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturuldu. Vegan Toplulu─ču 1979 y─▒l─▒nda dernekle┼čti─činde, ÔÇťveganl─▒kÔÇŁ tan─▒m─▒n─▒ bug├╝n kabul edilen haliyle g├╝ncelledi.
Daha detayl─▒ bilgi i├žin: Veganizmin K─▒sa Tarihi


Son g├╝ncelleme: 9 Kas─▒m 2018 ┬Ě Vegan Toplulu─ču, Skool of Vegan­čî▒veganlik.org

Yorum yap─▒n