Veganlık,
hayvanların gıda, giyim ya da başka amaçlar uğruna maruz kaldıkları sömürü ve zulmün her türlüsünden, uygulanabilir olan en mümkün derecede kaçınan bir felsefe ve yaşama biçimi.

Ayrıca veganlık, insanlar, hayvanlar ve çevrenin yararına, hayvan kullanımını içermeyen alternatiflerin geliştirilmesini ve kullanımını da desteklemek demek.

Beslenme konusunda ise, kısmen veya tamamen hayvanlardan elde edilen ürünlerin, reddedilmesi anlamına geliyor.
The Vegan Society, 1979 ¹

Medyada farklı bir tanıma mı denk geldiniz?

Bu sayfada yer verdiğim tanım, 1944 yılında vegan sözcüğünü oluşturan Vegan Topluluğu (The Vegan Society) tarafından 1979 yılında kabul edildi. O yıldan beri de dünya çapında ortak kabul gören tek tanım.

Veganizmi hem anlamaya, hem de anlatmaya çalışırken, bu tanımı referans almamız, veganlık hakkındaki bilgi kirliliği ve kafa karışıklığının önüne geçmemizi sağlıyor.

Bu tanımı daha iyi anlayalım...

Bu tanımla ilgili sık sorulan bazı noktalar hakkında kendi cümlelerimle kısa açıklamalar:

(…) gıda, giyim, ya da başka amaçlar uğruna
Veganizm, hayvanların kullanımına hayatın her alanında karşı olmak demek. Hayvanların, denek olarak kullanıldığı bakım-kozmetik ürünleri, fayton gibi taşımacılıkta kullanımları, yarıştırılmaları, dövüştürülmeleri, hayvanat bahçeleri ve akvaryum-su parklarında sergilenmeleri, petshoplarda satılmaları gibi, metalaştırıldıkları ve kullanımımıza sunuldukları tüm alanlar buna dahil.

(…) uygulanabilir en mümkün mertebede
Vegan olmayan bir dünyada yaşıyoruz ve şu an uygulanabilir olmayan durumlarla karşılaşabiliyoruz. Temel bir örnek olarak, ödediğimiz vergilerin milyarlarca lirasını devletler her yıl hayvancılık sektörüne aktarıyor. Özel ihtiyaçları olan bazı evcilleştirilmiş hayvanların beslenmesi, tarımcılıkta hayvanların etkilenebilmesi, ilaç sektörü gibi daha birçok noktada bugün alternatif yöntemler uygulanmayabiliyor. Bunun gerçekleşmesi ve yaygınlaşması için talep ve çalışmalar sürüyor. Bu ‘mümkünlük’ ayrıntısı, tercih imkanımız dışında oluşan uygulamalar hakkında sıkça karşılaştığımız ‘veganlar çelişkili, veganizm imkansız’ gibi iddialara da bir açıklık getiriyor.

(…) alternatiflerin geliştirilmesini ve kullanımını desteklemek
Hayvan kullanımı içermeyen her alternatiflere, önceki maddedeki gibi durumlara alternatifler oluşturmanın yanında, örneğin, bitkisel süt-burger gibi gıda alternatifleri de dahil. Hayatın her alanında, herkesin kullandığı ürünler farklı olabildiği gibi, tüm veganlar da birbirleriyle aynı ürünleri, aynı sıklıkta tüketmiyor. Bazı bireylerin bu ürünleri hiçbir koşulda tüketmeyi sevmiyor olması, ürünlerin veganlıkla çelişkili olduğu anlamına gelmiyor.
Okuma önerisi: Veganlarsa, Neden Sucuk-Köfte Peşindeler?

(…) kısmen veya tamamen hayvanlardan elde edilen ürünler
Veganlar, hayvanlardan elde edilen ürünlerin kullanımını, bunları ‘kısmen’ bile içerse reddediyor. Bir ürünün ‘çok az da olsa süt tozu’ içermesi, içinde ‘azıcık et suyu’ bulunması gibi örnekler, bu ürünleri vegan yapmıyor.
Not: Bir alerjen uyarısı olan ‘eser miktar içerebilir’ gibi uyarıların, bu nokta ile herhangi bir bağlantısı yok ².
Okuma önerisi: Gıda Ürünlerinde Alerjen Uyarıları

Vegan olmak nedir?


Veganlığın temeli, hayvanların kullanılmasına neden olan her tür hareketten uzak durmak.

Bazı veganlar fast-food seviyor, bazıları sağlıklı beslenmeyi tercih ediyor. Bazıları sporcu bireyler, bazıları politik yaklaşımlara sahip, bazıları dindar, bazıları çevreye duyarlılık odaklı; kısacası hayatın her alanından farklı yaşamlar süren veganlar var.

Tüm veganların ortak noktası ise, et, süt, yumurta ve bal gibi hiçbir hayvansal gıda tüketmemek, hayvanlarda test edilen veya deri gibi ürünlerden, genel olarak hayvanların kullanıldığı her eylemden kaçınmak.


Nasıl ki hissedebilir canlılar olan kedilerin, köpeklerin veya insanlar zarar görmesini desteklemiyorsak, diğer hayvanlar için de durum aynı.

Tüm hayvanlar, canlarının yanmasından kaçmaya çalışıyor, ölmemek için olabildiğince direniyor. Her bir hayvan, üzüntü ve korkuyu hisseden, hissedebilirlik ve bilinç sahibi canlı.

Aklınızda şimdiden birçok soru olabilir 🙂
Okuma önerisi: Neden veganlık – Sık Sorulanlar

Veganizm, sadece beslenmeyle alakalı değil

Veganlık bazen yalnızca bir yeme biçimi, bitkisel beslenmeye dayalı bir diyet sanılıyor. Fakat veganlık, hayvanların hangi amaçla olursa olsun sömürülmesine karşı olmak demek.

Veganlar gıda, giyim, bakım ve kozmetik, sirkler, hayvanat bahçeleri, akvaryum ve yunus parkları, faytonlar, at yarışları, petshoplar için hayvan üretim ve satışı ve benzer her tür şekilde hayvanların keyfimiz için kullanıldığı ve bir meta olarak görüldüğü pratikleri desteklemekten kaçınıyor.

Peki o zaman veganlar ne yiyor?

Her şeyi! 🙂 Türlülerden zeytinyağlılara, tuzlulardan hamurişine, keklerden pastalara, atıştırmalıklara en sevilen yemeklerin çoğu kendiliğinden, bazıları da küçük değişikliklerle kolayca veganlaştırılabiliyor.

Akdeniz ve Ege mutfağı ile zengin seçeneklere sahip Türkiye’nin birçok açıdan bir mutfak cenneti olduğu yaygın bir görüş.

Vegan yemekler, epey zengin bir çeşitliliğe sahip. Vegan olan birçok kişi kendisini, belki de aslında hep yakınlarında olan ama daha önceden dikkat etmediği birçok farklı lezzetleri keşfederken buluyor.

Kendiniz yemek yapmayı sevmiyor musunuz? Market ve restoranlar vegan ürünlerle dolu.
Alışveriş Rehberi

Yemek yapmayı sevenler, mutfakta harika lezzetler yaratabilir: Her tür meyve, sebze, yemiş, çekirdek, fasulye ve baklagil çeşitleri ve bunların sonsuz kombinasyonlarıyla hazırlanan yemeklerin sınırı yok. Vegan tariflere göz atabilirsiniz.
Pratik Tarif Önerileri

Daha detaylı nasıl bilgi alabilirim?

Bu websitesini, kendim vegan olduktan sonra, diğer kişilere kolaylık ve destek amaçlı hazırladım. Birçok konudaki bilgileri, menüden inceleyebilirsiniz.
veganlik.org hakkında

Dilerseniz 3 haftalık Vegan Başlangıç Rehberi’ne kaydolabilirsiniz. Veganizmin birçok yönü hakkında her gün göndereceğim e-postalarla 21 gün boyunca karşılıklı iletişimde olabiliriz.
Başlangıç Rehberi kayıt sayfası

Ayrıca bazı film ve belgesellere göz atabilir ya da veganizm hakkındaki kitapları okuyabilirsiniz.
Film ve Belgesel Listesi
Hayvan Hakları Konulu Kitaplar

Veganizmin Geçmişi


“Vegan” sözcüğü, The Vegan Society (Vegan Topluluğu) tarafından 1944 yılında türetildi. Vegan Topluluğu 1979 yılında dernekleştiğinde, “veganlık” tanımını bugün kabul edilen haliyle güncelledi.
Okuma önerisi: Veganizmin Kısa Tarihi

Veganlığın Tanımıİngilizce Orijinali
Veganlık, Hayvanların gıda, giyim ya da başka amaçlar uğruna maruz kaldıkları sömürü ve zulmün her türlüsünden, uygulanabilir olan en mümkün derecede kaçınan ve ek olarak insanların, hayvanların ve çevrenin yararına, hayvan kullanımını içermeyen alternatiflerin geliştirilmesi ve kullanımını destekleyen bir felsefe ve yaşam biçimi. Beslenme konusunda, tamamen veya kısmi olarak hayvanlardan elde edilen ürünlerin reddedilmesi anlamına gelir. (Vegan Topluluğu, 1979)
Veganism: A philosophy and way of living which seeks to exclude—as far as is possible and practicable—all forms of exploitation of, and cruelty to, animals for food, clothing or any other purpose; and by extension, promotes the development and use of animal-free alternatives for the benefit of humans, animals and the environment. In dietary terms it denotes the practice of dispensing with all products derived wholly or partly from animals.(The Vegan Society, 1979)
Referanslar ve Sayfa Notları
Hazırlayan: Emir Çelik
Son Güncelleme: 27 Kasım 2019
veganlik.org

¹ The Vegan Society (1979) The Definition of Veganism (vegansociety.com)
² The Vegan Society görüşü. Bilgi için: Vegan Ürünlerde Alerjenler (veganlik.org)
³ Francis Crick Memorial Conference: Consciousness in Human and Non-Human Animals (2012) Cambridge Bilinç Deklarasyonu (veganlik.org çevirisi)

Fotoğraflar, sırasıyla:
· Kapak – veganlik.org, Bodrum, 2019
· Oğlak, Cansu Özge Özmen, Yusuflu Köyü, 2017
· @veganoteacher instagram paylaşımları

bu sayfayı arkadaşlarımla

Yorum yapın