“T├╝rkiye Bir Vegan Mutfak Cenneti” ­čąŚ

Veganl─▒─č─▒ k├Â┼če yaz─▒s─▒nda ele alan Prof Dr Temel Y─▒lmaz, vegan dostu olmas─▒yla bilinen Ege mutfa─č─▒n─▒n yan─▒nda, Malatya’n─▒n da geleneksel yemek k├╝lt├╝r├╝n├╝n bitkisel oldu─čuna dikkat ├žekiyor ­čî▒

Gazete Habert├╝rk’te kaleme ald─▒─č─▒ yaz─▒s─▒nda T├╝rkiye’deki mutfak k├╝lt├╝r├╝ ve veganl─▒─č─▒ de─čerlendiren Profes├Âr Doktor Temel Y─▒lmaz, vegan beslenmenin sa─čl─▒─ča olan olumlu etkilerinin de alt─▒n─▒ ├žiziyor.

14 Ekim g├╝n├╝ yay─▒nlanan yaz─▒da Y─▒lmaz, k─▒sa bir s├╝re ├Ânce aram─▒zdan ayr─▒lan t─▒p bilgini Prof Dr Altan Onat’─▒n koordine etti─či “Tekharf” ├žal─▒┼čmas─▒nda elde edilen verilere dikkat ├žekiyor:

├çal─▒┼čmada, bitkisel a─č─▒rl─▒kl─▒ beslenen bir grup Egeli ile, k─▒rm─▒z─▒ et a─č─▒rl─▒kl─▒ beslenen G├╝neydo─ču Anadolu b├Âlgesinden bir grup insan kalp hastal─▒klar─▒ y├Ân├╝nden kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒yor.

├çal─▒┼čma sonucunda, k─▒rm─▒z─▒ et a─č─▒rl─▒kl─▒ beslenen grubun ortalama 20 y─▒l daha erken kalp krizi ge├žirdi─či g├Âr├╝l├╝yor. Bunun da tek nedeni olarak, beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒ g├Âsteriliyor.

Et t├╝ketimi artt─▒k├ža, kalp hastal─▒klar─▒ da art─▒yor ­čĺö

K─▒rm─▒z─▒ et ve i┼členmi┼č et ├╝r├╝nleri, D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ (WHO) kanserojen ├╝r├╝nler listesinde.

Y─▒lmaz da, d├╝nyada k─▒rm─▒z─▒ etin daha ├žok t├╝ketildi─či b├Âlgelerin haritas─▒ ile koroner kalp hastal─▒klar─▒ haritas─▒n─▒n ayn─▒ oldu─čunu hat─▒rlat─▒yor: Bireysel et t├╝ketimi artt─▒k├ža, kalp hastal─▒klar─▒ oran─▒ da art─▒yor.

“Anadolu’da beslenme son 60 y─▒la kadar vegan a─č─▒rl─▒kl─▒yd─▒”

Prof Dr Y─▒lmaz yaz─▒s─▒nda Anadolu’nun vegan yemek k├╝lt├╝r├╝ne de de─činiyor:

T├╝rkiye, AvrupaÔÇÖn─▒n en zengin bitki floras─▒na sahip ├╝lkesi. T├╝m AvrupaÔÇÖda 12 bin 500 bitki ├že┼čidi var. BritanyaÔÇÖda 2 bin ├že┼čit var ama T├╝rkiyeÔÇÖde bitki say─▒s─▒ 10 binin ├╝zerinde.

Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar g├Âsteriyor ki AnadoluÔÇÖda ot yemekleri k├╝lt├╝r├╝, et yemek k├╝lt├╝r├╝nden daha eski. Buzdolab─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ her g├╝n et yeme─činin m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ d├Ânemlerde t├╝m AnadoluÔÇÖnun beslenme tarz─▒ vegan a─č─▒rl─▒kl─▒yd─▒. Et a─č─▒rl─▒kl─▒ beslenmenin mazisi buzdolab─▒n─▒n hayat─▒m─▒za girmeye ba┼člad─▒─č─▒ son 60 y─▒lla s─▒n─▒rl─▒.

“Vegan beslenme k├╝lt├╝r├╝n├╝ gelecek ku┼čaklara aktarmal─▒y─▒z” ­čĽŐ

├ťlkemizde ot a─č─▒rl─▒kl─▒ beslenmeden et a─č─▒rl─▒kl─▒ beslenmeye ge├žilen son 60 y─▒ll─▒k d├Ânem kalp hastal─▒klar─▒n─▒n, kanserin art─▒┼č g├Âsterdi─či d├Ânem.

Bu konuda yap─▒lacak ilk i┼č, devlet ve sanayinin de deste─čini al─▒p ├╝niversiteler ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde enstit├╝ler kurmak, bu alanda bilimsel ├žal─▒┼čmalar─▒ ba┼člatmak, giderek daha da unutulan vegan beslenme k├╝lt├╝r├╝n├╝ gelecek ku┼čaklara aktararak onlar─▒ korumak olmal─▒.

Prof Dr Temel Y─▒lmaz’─▒n vegan mutfak ve sa─čl─▒k ile Malatya mutfa─č─▒ndaki bitkisel bazl─▒ yemekler ve otlar─▒ ele ald─▒─č─▒
k├Â┼če yaz─▒s─▒n─▒ okumak i├žin t─▒klay─▒n.

Son G├╝ncelleme: 25 Ekim 2017 ­čî▒┬áveganlik.org

sizin yorumunuz: