Veganlığa “Türkçe” Karşılık: Vejanizm 🤦‍♀️🤯

Vegan ya da veganizm/veganlık sözcükleri uzun yıllardır TDK sözlüklerinde yer almıyor. Veganizmi sözlüğe eklemek yerine ise, Büyük Türkçe Sözlük’te ne güldüren, ne de düşündüren yeni bir sözcük tanımlanmış: Vejan. Vejanizme inanan kişi.

Zamanında alışılmadık önerileriyle gündeme gelen Türk Dil Kurumu’nun (TDK) yaratıcı sözcükleri, veganlığın tanımlanması sırasında karşımıza maalesef çıkmadı.

Donald Watson tarafından 1944 yılında türetilen ve dünya dillerinin büyük çoğunluğu tarafından sahiplenilerek Türkçe’ye de yerleşmiş vegan sözcüğüne karşılık, artık TDK’da “yerli” başka bir karşılık bulunuyor: Vejanizm.

TDK Büyük Türkçe Sözlük’te yer alan Vejan ve Vejanizm sözcüklerinin kaynağı olarak, İngilizce veganism sözcüğüne işaret ediliyor. Güncel Türkçe Sözlük’te yer almayan Vejan sözcüğü Büyük Sözlük’te “Vejanizme inanan kişi, katı vejetaryen” olarak tanımlanmışken; “Vejanizm”in tanımı ise şöyle:

“Et, süt, yumurta, bal gibi tüm hayvansal kökenli gıdaların; deri, yün, tüy, inci, mercan ve sünger gibi her türlü hayvan maddesinin ve hatta hayvanlar üzerinde denemeler yapılarak üretilmiş tüm ürünlerin tüketimine ve kullanımına karşı olan görüş, katı vejetaryenizm.” (Büyük Türkçe Sözlük – BSTS / Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü)

Tanımlamanın kapsamı, veganizm kavramının gerçek tanımıyla pek çelişmiyor. Fakat tanımdaki “ve hatta…” şeklindeki ifade ise, tanımlamadaki hayvan deneyleri ile ilgili kısımda hafiften bir ‘şaşırma efekti’ mi yerleştirilmiş diye düşündürmüyor değil.

Halk Arasında Kullanımı Yok 🤯

Son yıllarda farklı konularda birçok tartışma ile gündeme gelen TDK yetkilileri, kadınlara yönelik aşağılama ve hakaret içeren bazı sözcük tanımlamaları hakkında çıkan tartışmalarda, bu tanımların “halk dilinde var olan, kullanılan anlamlar olduğu” açıklamasını yapmıştı.

Google’da yüz bini aşkın kez atıfta bulunulmuş “Veganlık” ve “Veganizm” sözcüklerine karşılık toplamda gün itibariyle sadece 135 kez geçtiği gözlemlenen Vejanizm sözcüğünün kullanımına dair ise yetkililerin bir açıklaması yok.

Veganlığın Orijinal Tanımı 📓

“Vegan” sözcüğü, The Vegan Society (Vegan Topluluğu) tarafından 1944 yılında türetildi. Vegan Topluluğu 1979 yılında dernekleştiğinde, “veganlık” tanımını şu şekilde güncelledi:

Hayvanların gıda, giyim ya da başka amaçlar uğruna maruz kaldıkları sömürü ve zulmün her türlüsünden, uygulanabilir olan en mümkün mertebede kaçınan ve ek olarak insanların, hayvanların ve çevrenin yararına, hayvan kullanımını içermeyen alternatiflerin geliştirilmesi ve kullanımını destekleyen bir felsefe ve yaşam biçimi. Beslenme konusunda, tamamen veya kısmi olarak hayvanlardan elde edilen ürünlerin reddedilmesi anlamına gelir.

Son Güncelleme: 18 Eylül 2018🌱 veganlik.org

Yorum yapın